Volkorenbrood herkennen: kijk verder dan bruin en meergranen

Je staat voor het broodschap. Het ene brood is donker, het andere zit vol pitten en op een derde staat een mooie naam met ‘landelijk’ of ‘ambachtelijk’. Welk brood neem je mee voor de boterhammen van morgen?

Volkorenbrood herken je het makkelijkst aan het woord ‘volkoren’ in de broodnaam. De kleur en de hoeveelheid pitten vertellen je dat niet. Ook meergranenbrood is niet vanzelf volkoren. Met een korte blik op de naam en het etiket kun je meestal al kiezen. Het Nederlands Bakkerij Centrum legt uit welke informatie de broodnaam geeft.

Wat is het verschil tussen wit, bruin en volkoren?

Het verschil zit in het gebruikte meel. Voor volkorenmeel wordt de hele graankorrel gebruikt: de kern, de kiem en de zemel. Daarin zitten onder andere vezels, ijzer en B-vitamines. Bij bloem blijven minder delen van de korrel over.

In het broodschap betekent dat in grote lijnen:

• Witbrood: gemaakt van voornamelijk bloem.
• Bruinbrood: gemaakt van meel, vaak een combinatie van volkorenmeel en bloem.
• Volkorenbrood: het meelbestanddeel bestaat volledig uit volkorenmeel.

Volkorenbrood levert doorgaans meer vezels en andere voedingsstoffen dan witbrood. Het past daarom goed als dagelijkse basis. Bruinbrood is niet ineens een verkeerde keuze: ook de meeste soorten bruinbrood staan in de Schijf van Vijf. Wil je specifiek volkoren, dan is alleen ‘bruin’ op de verpakking niet genoeg. Lees de uitleg over brood bij het Voedingscentrum.

Volkorenbrood kiezen in drie stappen

1. Zoek de volledige broodnaam

Kijk verder dan de grote merknaam of fantasienaam op de zak. Zoek bijvoorbeeld naar ‘volkoren tarwebrood’ of ‘volkoren speltbrood’. Die benaming staat bij verpakt brood vaak in de buurt van de ingrediënten. Bij los brood kun je het schapkaartje bekijken of de bakker vragen: ‘Welke van deze broden zijn volkoren?’

De woorden wit, bruin en volkoren vertellen iets over de samenstelling. Termen als vloerbrood of boerenbrood geven op zichzelf geen zekerheid dat de hele graankorrel is gebruikt. Zo werkt de officiële benaming van brood volgens het NBC.

2. Bekijk het gebruikte meel

Op de ingrediëntenlijst kun je woorden tegenkomen als volkorentarwemeel, volkorenroggemeel of volkoren speltmeel. Alleen ‘tarwe’ zegt welke graansoort is gebruikt. Dat woord vertelt nog niet of het om bloem of volkorenmeel gaat.

Staat er bijvoorbeeld 60% volkorentarwemeel op een volkorenbrood? Dan hoeft dat geen probleem te zijn. Het brood bevat ook water en andere ingrediënten. De eis van 100% volkoren gaat over het meelbestanddeel, niet over het gewicht van het hele brood. Dat onderscheid voorkomt onnodige twijfel bij het lezen van een etiket. Het NBC licht dit verschil toe.

3. Kies daarna wat bij jullie past

Heb je meerdere volkorenbroden gevonden? Kies dan op smaak, structuur en prijs. Je hoeft niet automatisch het donkerste brood of de variant met de meeste pitten te nemen. Een eenvoudige volkoren boterham kan prima de vaste keuze voor thuis zijn.

Vind je het handig om de volgende keer sneller klaar te zijn? Maak een foto van de broodnaam op een verpakking die jullie lekker vinden. Controleer bij een andere variant wel opnieuw de naam: binnen hetzelfde merk kunnen verschillende broodsoorten zitten.

Waarom donker brood niet altijd volkoren is

Brood kan een donkere kleur krijgen door geroosterd moutmeel of gekarameliseerde suiker. Daardoor kan brood op basis van bloem donkerder lijken dan een volkorenbrood ernaast. De kleur is dus geen betrouwbare manier om volkorenbrood te herkennen.

Je hoeft donkere broden daarom niet te vermijden. Ze kunnen lekker zijn en ook volkoren zijn. Alleen: het antwoord staat op het kaartje of de verpakking. Het Voedingscentrum legt uit waarom donkerder niet automatisch gezonder betekent.

En meergranen, spelt of zuurdesem?

Deze woorden beantwoorden elk een andere vraag:

• Meergranen betekent dat er minimaal drie verschillende graansoorten zijn gebruikt. Het brood kan wit, bruin of volkoren zijn. Zoek dus naar ‘volkoren meergranenbrood’ als je die combinatie wilt. Pitten bovenop maken een brood ook niet automatisch volkoren. Meer over meergranenbrood bij het NBC.
• Spelt is een graansoort. Net als tarwebrood bestaat speltbrood in witte, bruine en volkoren varianten. Spelt is niet vanzelf een gezondere keuze dan tarwe. Vergelijking van spelt- en tarwebrood door het Voedingscentrum.
• Zuurdesem vertelt iets over het rijsmiddel. Ook desembrood kan wit, bruin of volkoren zijn. Wil je volkoren desembrood, zoek dan beide woorden in de naam. Uitleg over de verschillende broodbenamingen bij het NBC.

Let op bij een aangepast dieet: spelt bevat gluten en is geen geschikt alternatief bij coeliakie of een tarwe-allergie. Volg daarbij de afspraken met je behandelaar of diëtist. Informatie over brood en allergieën van het Voedingscentrum.

Een praktische keuze voor het gezin

Volkoren hoeft niet grof te zijn. Ook als de hele graankorrel fijn is vermalen, blijft het volkoren. Je hoeft dus geen brood met zichtbare korrels te kiezen als jouw kind dat niet prettig vindt. Vraag gerust naar een fijn volkorenbrood. Zo beschrijft het Voedingscentrum volkoren graanproducten.

Maak de keuze klein: zoek tijdens je volgende boodschappenronde één volkorenbrood dat bij jullie past. Voor ideeën om de boterhammen mee te combineren kun je verder lezen bij lunchbox ideeën voor de basisschool en gezond ontbijt voor schoolkinderen.

Het handigste om te onthouden: kijk eerst naar ‘volkoren’ in de naam en kies daarna op smaak. Dan hoeft brood kopen geen uitzoekwerk te blijven.

Afbeelding: AI-gegenereerd voor Good With Food.